RSS  

ویتامین ها و املاح معدنی موادی هستند که بدن برای رشد بطور دائم به مقادیر کم آنها نیاز دارد.
ویتامین ها و املاح معدنی همگی ریز مغذی نامیده می شوند. بدن شما قادر به ساختن بسیاری از این ریز مغذی ها نیست و باید آنها را از مواد غذایی و در برخی موارد از طریق مکمل ها دریافت کنید.

ویتامین هابدن شما برای بسیاری از فرآیندهای بیولوژیک ، رشد ، هضم ، هشیاری ذهنی ، و مقاومت به عفونت نیازمند این مواد است. ویتامین ها بدن را قادر می سازند پروتئین ها ، کربوهیدرات ها و چربی ها را پردازش کند.
برخی ویتامین های خاص نیز به تولید گلبول های خون ، هورمون ها ، ماده ژنتیکی و ترکیبات شیمیایی سیستم عصبی کمک میک نند.
گرچه ویتامین ها و املاح معدنی برای بدن انرژِ ی فراهم نمی کنند اما به عنوان کتالیز کننده در رها سازی و استفاده از انرژی مواد غذایی نقش دارند.
چهارده ویتامین وجود دارد که در دو گروه قرار می گیرند :
- محلول در چربی : ویتامین های A ، D ، E و K هستند که در چربی بدن ذخیره می شوند. مقدار اضافی ویتامین های محلول در چربی مانند ویتامین های A و D می توانند در بدن تجمع یافته باعث بروز مشکل شده به سطوح سمی برسند.
- محلول در آب : شامل ویتامین C ، کولین ، بیوتین و هفت ویتامین B ، B1 ، B2 ، B3 ، B5 ، B6 ، اسید فولیک یا B9 ، و کوبالامین یا B12 هستند.
یک ویتامین ممکن است به اشکال مختلف وجود داشته باشد. برای مثال ویتامین A در محصولات حیوانی به شکل رتینول و در گیاهان به صورت کاروتنوئید است.

املاح معدنی بدن شما به املاح معدنی نیز نیاز دارد. این مواد مانند کلسیم ، فسفر ، منیزیم ، سدیم ، پتاسیم و کلر املاح معدنی مهم به شمار می روند زیرابزرگسالان به مقادیر زیادی از آنها نیاز دارند.
کلسیم ، فسفر ، و منیزیم در تکامل و سلامت استخوان ها و دندان ها مهم اند.
سدیم ، پتاسیم و کلر که الکترولیت گفته می شوند در تنظیم آب و تعادل مواد شیمیایی بدن نقش دارند.
علاوه بر این ، بدن به مقادیر جزئی کروم ، مس ، فلوراید ، ید ، آهن ، منگنز ، مولیبدن ، سلنیم و روی نیز نیازمنداست.
همه این عناصر برای رشد و سلامت اهمیت دارند. به مجموع آنها عناصر کمیاب اطلاق می شود زیرا بدن به کمتر از 20 میلی گرم آنها در روز نیازمند است.
نکته مهم در مورد این مواد تعدال آنها در بدن است. کمبود طولانی مدت آنها باعث بیماری های خاص مانند شب کوری (کمبود ویتامین A) ، کم خونی (کمبود ویتامین B12) و آنمی (فقر آهن) می شود. رژِم غذایی که به اندازه کافی از نظر این مواد غنی نباشد منجربه کمبود عناصر فوق در بدن می شود.
از طرفی هم مقادیر زیاده از حد ویتامین ها و املاح معدنی از مکمل های با دز بالا می توانند باعث واکنش های سمی شوند.

ـ مواد مخدر روي مغز تاثير مي گذارد . تفكر را كند كرده و واكنش را آهسته مي سازد باعث ايجاد احساس شادي موقت و خيالبافي مي گردد .
ـ مواد مخدر روي بدن تاثير مي گذارد . باعث احساس رخوت و شل شدن عضلات ، ضعيف شدن تنفس ، كاهش ضربان قلب و فشار خون مي گردد . كاهش اشتها ، يبوست ، تهوع و استفراغ از تاثيرات آن بر بدن است .
ـ مواد مخدر باعث مرگ مي گردد .
ـ مواد مخدر به شدت اعتياد آور است .
مواد مخدر باعث اختلات جنسي مي گردد .
ـ مواد مخدر باعث تغييرات ظاهري نامناسب مي شود رنگ پوست افراد معتاد به مواد مخدر كدر و لب هاي آنها تيره مي شود به مدت سوء تغذيه ناشيب از كاهش اشتها افراد معمولاً دجار كاهش بافت عضلاني و كاهش وزن مي شود .
ـ مواد مخدر باعث اختلالات رواني مي گردد . مواد مخدر باعث ايجاد بيماري هاي افسردگي ، شيدايي و يا مخلوطي از آنها مي گردد ، اين علائم به صورت تحريك پذيري ، انبساط خلق و افسردگي ديده مي شود افراد معتاد دچار اختلالات خواب نيز مي گردند .
ـ معتادان تزريقي به بيماريهاي خطرناكي مبتلا مي شوند . تزريق مواد مخدر موجب ايجاد بيماري هاي وخيمي مثل ايدز ، هپاتيت B و هپاتيت C و ساير بيماري ها مي شود . اين بيماري ها به شركاي جنسي و نوزادان آنها نيز منتقل مي شوند . عفونت بافت قلب ، كزاز و عفونت هاي پوستی و آبسه جلدی در اين افراد شايع است .

علايم مصرف مواد مخدر :

ـ سرخوشي
ـ گيجي
ـ اختلال عملكرد رواني
ـ كاهش تنفس
ـ تنگ شدن مردمك چشم
ـ تهوع و استفراغ

علائم مسموميت با مواد مخدر :

ـ تنفس كم عمق
ـ مردمك هاي خيلي كوچك ( ته سنجاقي )
ـ پوست سرد
ـ تشنج
ـ اغما
ـ مرگ
علائم عدم استفاده از مواد مخدر ( علايم ترك ) در فرد معتاد چنين است :

ـ درد عضلاني اسكلتي
ـ لرز ـ بيقراري
ـ آبريزش بيني و چشم ها
ـ تعريق ـ اسهال
ـ به هم خوردن وضع خواب

۲ . گروه حشيش و ماري جوانا

اين گروه از مواد از زمان هاي دور مصرف مي شده و از گياه شاهدانه به دست مي آيد قسمت هاي مختلف آن براي تهيه موادي كه حشيش ، ماري جوانا و روغن از آن جمله هستند ، استفاده مي شوند . حشيش را دود كرده يا با روش هايي مي خورند . شكل حشيش به صورت ماده اي خميري و سياه تا قهوه اي است . ماري جوانا به شكل بوته خرد شده وجود دارد.

علائم مصرف حشيش و ماري جوانا :

ـ قرمزي چشم ها
ـ نبض تند ( ضربان قلب تند )
ـ افزايش اشتها ، خشكي دهان
ـ سرگيجه و عدم تعادل
ـ توهم داتشن و هذيان ( ديدن و شنيدن يا ادراك چيزهایی که وجود ندارد . )
ـ اضطراب
ـ اختلال توجه ، تمركز ، حافظه و قضاوت

علائم قطع مصرف :

توجه : در صورت فطع مصرف پس از مصرف دراز مدت ، اين علائم پس از چند ساعت ايجاد مي گردد.
و ۴ تا ۵ روز ادامه مي یابد .
ـ تحريك پذيري ، بيقراري و اضطراب
ـ لرزش دست
ـ كاهش انرژي
ـ بي اشتهايي
ـ ميل به مصرف
۳ . مواد محرك سيتم عصبي

اين مواد دستگاه اعصاب مركزي را تحريك نموده و سرعت عملكرد آن را زياد مي كنند ( مثل كوكائين و آمفتامين ، اکستا سي و.. )
انواع كوكائين : اين مواد از گياه كوكا بدست مي آيد . و به صورت پودر سفيد بدون بو و تلخ مزه است ، در بيشتر موارد آن را از طريق بيني استنشاق مي كنند ، نوع ديگر آن وجود دارد كه قابل دود كردن است تزريق آن بسيار نادر ولي فوق العاده خطرناك است . آثار آن سريع بوده و نيم ساعت تا يك ساعت طول مي كشد . بنابراين براي حفظ اثر آن مصرف مكرر آن لازم است .
آمفتامين ها : ابتدا برا ي مصارف درماني ساخته شده اند و در حال حاضر تنها در موارد معدودي در درمان كاربرد دارد . انواع غير قانوني آن به صورت پودر ، قرص ، كپسول و در رنگ هاي مختلف در دست است.نام های خیابانی آن كريستال ، يخ ، و سرعت است .
اكستاسي ـ يك آمفتامين توهم زا است ، به شكل قرص و. كپسول و رنگ هاي مختلف به صورت غير قانوني ساخته مي شود و به نام هاي X , و XTC و قرص شادي معرف است . اين ماده به صورت خوراكي و اغلب در ميهماني هاي رقص خاص طولاني مدت و وحشيانه و كلوپ شبانه استفاده مي شود .
علائم مصرف :

كوكائين :

ـ چشم قرمز رنگ
ـ آبريزش
ـ تغييرات گروه دوستان
ـ تغيیر وضع عقلي يا رفتاري
ـ بي توجهي ـ افسردگي ـ خستگي
ـ عدم علاقه به مدرسه ، فاميل و فعاليت های قبلی
ـ نياز مكرر به پول ( قرض كردن )

اكستاسی:

ـ مشكلاتي در به خاطر آوردن
ـ عدم هماهنگي و كنترل
ـ گيج خوردن
ـ از دست دادن ناگهاني هوشياري
-افسردگی
ـ مشكلات خواب

آمفتامين ها:

ـ خشكي دهان
ـ تعريق
ـ تغيير الگوي خواب
ـ تغيير الگوي غذا

۴ . مواد كند ساز سيتم عصبي

اين مواد عموماً عملكرد دستگاه عصبي را كند مي سازند و شامل داروهاي مسكن خواب آور و الكل مي باشند . ديازپام ، فنوباربيتال ـ آلپرازولام ( زاناكس ) لورازپام و … از اين گروه مي باشند .
علائم مصرف اين مواد :

ـ آرامش و خواب
ـ ضعف هماهنگي در حركات
ـ اشكال قضاوت و تمركز
ـ سخنان بريده بريده و تاري ديد .

در صورت عدم مصرف علايم عبارتند از :

ـ اضطراب ، بي خوابي
ـاحساس ضعف و تهوع
ـ افزايش دماي بدن
ـ آشفتگي رواني
ـ توهم و تشنج
۵ . گروه توهم زا :

اين گروه از مواد بر فرآيند هاي ذهني افراد تاثير مي گذارند ، شايعترين اين مواد كه مورد سوء مصرف قرار مي گيرند ال . اس دي ( LSD ) مي باشد كه از يك نوع قارچ به صورت نيمه مصنوعي بدست آوردند . از نظر ظاهري ماده اي سفيد رنگ است كه معمولاً به صورت قرص موجود است .
مواد توهم زا روي مغز اثر ميگذارد و باعث بروز احساسات غير واقعي ـ و بی علاقگی به زندگي مي گردد .
۶ . گروه استنشاقي :

اين مواد معمولاً از راه بيني و به وسيله حس بويايي مصرف مي شوند . بنزين ـ حلال ها ُواكس و …. از اين گروه هستند . كه مي توانند مورد سوء مصرف قرار گيرند اين گروه از مواد نيز باعث آسيب زدن به سيستم اعصاب ، قلب ، روان و بدن ميگردند .
« نه » گفتن را بياموزيم .

همه ما روزي به دنيا آمده ايم . به تدريج رشد كرديم و با حمايت والدين يا ديگر افراد بزرگ شديم به ياد بياوريم كه والدين مان در هنگام انجام هر كاري مراقب بودند و به ياد آوريم كه آنها بسياري از تصميمات را تائيد يا رد مي كردند . اكنون ما تكامل يافته ايم و به تدريج اين وظايف را به عهده گرفته ايم . بنابراين چون ما مسئول مراقبت از خودمان شده ايم ما مسئول هستيم كه در مواقع مورد نياز بگوئيم « نه »

چگونه به مصرف مواد بگوئيم « نه »

۱ . شرايط را در ك كنيد . متوجه باشيد كه چه اتفاقي در حال رخ دادن است .
۲ . در ذهنتان دلايل خود براي « نه » گفتن را مرور كنيد . مصرف مواد غير قانوني است . به مغز و بدن شما آسيب مي رساند و د رنهايت شما را گرفتار مي نمايد .
۳ . بگوئيد « نه » نه گفتن شما در موقعيت صحیح نشان دهنده قدرت شماست .
۴ . پيشنهاد ديگري بدهيد . اگر دوست شماست و مي خواهيد دوستي تان را ادامه دهيد .
پيشنهادات ديگري براي گذراندن وقت ارايه دهيد . ( رفتن به سينما ، پارك ، بازي و ورزش و …. ) اگر طرف مقابل شما به نه گفتن شما احترام نمي گذارد ، دوست شما نيست .
۵ . از محل برويد . اگر فرد مقابل شما دوست شما نيست يا به پاسخ منفي شما احترام نمي گذارد .و اصرار مي كند ، آنجا را ترك كنيد .
توصيه هاي مفيد به ديگران براي ترك اعتياد

ـ خطرات و عواقب مصرف مواد را براي او توضيح دهيد .
ـ به او بگوئيد كه با ترك اعتياد ، عوارض جسمي ، به زودي بر طرف مي شود .
ـ توضيح دهيد به او كمك خواهد شد كه با تحمل كمترين مشكلات اعتياد خود را كنار بگذارد .
ـ دوستتان را مطمئن كنيد كه با تصميم قطعي ، مي تواند موفق شود .
ـ به او يادآوري كنيد كه هر چه زودتر اقدام كند .
ـ از او بخواهيد از خانواده و نزديكان كمك بگيرد .
ـ او را مطمئن سازيد كه با ترك اعتياد ، دوستان جديدي پيدا مي كند.
ـ فرد را به كوشش براي ترك تشويق كنيد تا حتي در صورت عدم موفقيت ، قبلي باز هم تلاش كند.
ـ او را به يكي از مراكز معتبر درمان اعتياد راهنمايي كنيد .

زری عنایتی : کارشناس آموزش سلامت